نامگذاری سوره های قرآنی

ظاهراً بسياري از اين نام‌هاي سوره هاي قرآني از باب «عَلَم بالغَلَبَة» است و «عَلَم» رسمي نيست که از سوي خدا يا معصوم(ع) نامگذاري شده باشد.

البته نام بعضي از سُوَر «عَلَم» رسمي است و از سوي معصوم(ع) نامگذاري شده است؛ نظير «فاتحة الكتاب»، «يس» يا سُورَي كه نام‌هاي آنها در روايات اهل بيت(عليهم السلام) به عنوان تَسميه آمده است؛ اما چنان که گفته شد بسياري از اين سُوَر «عَلَم بالغَلَبَة» ‌هستند، مثل سوره «انعام»، سوره «فيل» و سوره «عنكبوت»؛ اين نامگذاري هاي از سوي عالمان و مفسران اسلامي انجام شده است؛ پس وقتي مي گويند سوره فيل يعني سوره‌اي كه جريان فيل در آن مطرح شده است.

در تفسيرهاي شيعه يا سنّي که متعلق به قبل از هزار سال است، نامگذاري به گونه اي است که خود گواه بر عدم توقيفي بودن اين نام ها دارد؛ زيرا آنان وقتي مي‌خواهند سوره مباركه? «عنكبوت» يا «بقره» را تفسير كنند، مي‌گويند: «في تفسيرة السورة التي يذكر فيها البقرة».

مرحوم سيد رضي و ديگراني كه در اين دوره مي زيستند معمولاً نمي‌گويند تفسير سوره «بقره»، بلکه مي‌گويند «و من السورة التي يذكر فيها البقرة»( الوافي، الفيض الکاشاني، ج15، ص38.) يا «و من السورة التي يذكر فيها الأنعام».( فتح القدير للشوکاني، الشوکاني، ج6، ص15.)

بايد توجه داشت که اين نامگذاري ها چنان که بايد و شايد محتوا و مفهوم سوره ها و معارف آن را بيان نمي کنند؛ زيرا مثلا سوره «بقره» با اين همه معارف بلندي كه دارد، به نام «بقره» نام‌گذاري شده، که خيلي وجهي ندارد؛ هم چنين سوره «فيل» يا سوره «عنكبوت» و مانند اينها که نام ها بازتاب دهنده معارف آن سوره ها نيست.

بنابراين نام‌گذاري بسياري از اين سُوَر چون حجرات و ذاريات و مانند آن ها به عنوان «عَلَم بالغَلَبَة» است. اما حالا اين «عَلَم بالغَلَبَة» است يا تَسميه در زبان خود معصوم(سلام الله عليه) است، اين مطلب ديگري است و بعيد است كه اسم رسمي اين سوره باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *