معامله ۴۰۰ میلیارد دلاری چین و ایران

تصویری از وزیر امور خارجه چین، وانگ یی و محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران
تصویری از وزیر امور خارجه چین، وانگ یی و محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران


منتشر شده در مجله فوربز به تاریخ ۱۷ جولای ۲۰۲۰
لینک مقاله اصلی: China And Iran Approach Massive $400 Billion Deal

چین که مشکلات سیاسی داخلی آمریکا را در میان اعتراضات عدالت اجتماعی و واکنش ضعیف نسبت به کووید۱۹ احساس می‌کند، شروع به مبارزه کرده: گفته می‌شود پکن در مراحل نهایی تصویب قرارداد ۴۰۰ میلیارد دلاری امنیتی و اقتصادی با تهران است. این توافقنامه علاوه بر سرمایه‌گذاری‌های کلان زیربنایی، در نظر دارد هم‌کاری نزدیک‌تری در زمینه به اشتراک‌گذاری منابع دفاعی و هوشی را نیز پیش‌بینی کند و گفته می‌شود که برای نفت ایران تخفیف قائل خواهد شد. در صورت نهایی شدن، PRC تاثیر عظیمی در این منطقه حساس سیاسی-جغرافیایی خواهد داشت و همزمان رژیم ایران را نیز نجات خواهد داد.

ایالات‌متحده احتمالا در برابر این مشارکت که منافع انرژی و امنیت آمریکا را در خاورمیانه و اوراسیا تهدید می‌کند، مقاومت خواهد کرد. تقریبا بر کسی پوشیده نیست که منافع سیاست خارجی واشنگتن همیشه با منافع تهران و پکن در تضاد است.

در قرن بیستم، مهم‌ترین رقیب سیاسی ایالات‌متحده، اتحاد جماهیر شوروی بود که فروپاشی آن در سال ۱۹۹۱ منجر به تشکیل جهان تک‌قطبی در اواخر دهه ۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰ شد. در قرن بیست و یکم، هیچ شکی در مورد رقیب جدید «نزدیک» آمریکا وجود ندارد: جمهوری خلق چین؛ کشوری با پایه اقتصادی بسیار بزرگ‌تر از شوروی سابق. طرح یک کمربند، یک راه چین (BRI)، پرچمدار جاه‌طلبی‌های جهانی رئیس‌جمهور چین، شی جین پینگ، ابزار سیاست قدرتمندی است که نفوذ سیاست خارجی آمریکا را در معرض آزمایش قرار می‌دهد.

وقتی بحث استراتژی ژئوپلتیک مطرح می‌شود، متخصصان سیاست خارجی می‌گویند: روسیه شطرنج بازی می‌کند، چین گو (Go) بازی می‌کند و ایالات‌متحده فوتبال بازی می‌کند. ایران-با احساسات ضد آمریکایی قوی، ارتش بزرگ و ذخایر عظیم هیدروکربن-بخش مهمی از تخته بازی گو جهانی چین است.

معامله چین و ایران آخرین گام در تلاش پکن برای توسعه از یک برتری منطقه‌ای به یک قدرت جهانی از طریق طرح یک کمربند، یک راه است. چین اغلب توسط تحلیلگران سیاست غربی به خاطر سیاست به اصطلاح «دیپلماسی بدهی» خود مورد انتقاد قرار می‌گیرد-سیاست بدهکار کردن کشوری که از نظر اقتصادی ضعیف است از طریق بسته‌های سرمایه‌گذاری غارتگرانه. اغلب اوقات، این امر خود را به عنوان اهرمی برای تصرف زیرساخت‌های کلیدی نشان می‌دهد، یکی از معروف‌ترین نمونه‌ها بندر هامبانتوتا از سریلانکا است، که دولت مجبور شد آن را به مدت ۹۹ سال پس از شکست در بازپرداخت وام‌های چینی به چین اجاره دهد. به طور مشابه، پاکستان حداقل ۱۰ میلیارد دلار بابت ساخت بندر گوادر به چین بدهکار است و این منطقه تا سال ۲۰۵۹ به دولت چین اجاره داده شده‌است. یک کشور دیگر در منطقه، مالدیو، حدود ۱.۵ میلیارد دلار بدهی به چین دارد که حدود ۳۰ درصد از تولید ناخالص داخلی آن است.

این معامله بزرگ با ایران سرمایه‌گذاری‌های چین در زمینه بانکداری، مخابرات و زیرساخت‌های حمل و نقل ایران شامل فرودگاه‌ها، راه‌آهن و مناطق آزاد تجاری را افزایش خواهد داد. چین همچنین به دنبال نقشی محوری در فضای سایبری ایران است و این کشور «کنترل بیشتری بر آنچه که در جریان است» ارائه می‌دهد. این توافقنامه آتی همچنین تعدادی از پروژه‌های بالقوه هم‌کاری دفاعی را توسعه داده و بر افزایش به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات تاکید می‌کند.

در حالی که این توافق می‌تواند زندگی جدیدی را برای اقتصاد در معرض تحریم ایران فراهم کند، این احتمال نیز وجود دارد که این کشور بتواند جمهوری اسلامی را به طور اجتناب‌ناپذیری به پکن واگذار کند. بسیاری از نخبگان ژئوپلیتیک ایران این موضوع را درک می‌کنند.

بازی چین طولانی‌مدت خواهد بود

پکن در حال بهره‌برداری از ناامیدی رو به رشد تهران است که با بحران اقتصادی و سلامتی ناشی از کروناویروس بدتر شده‌است. حملات سایبری اخیر به زیرساخت‌های هسته‌ای و دریایی آن نیز دولت را به سمت حمایت‌های چین سوق می‌دهد. هر چه باشد، این ابرقدرت در حال ظهور، یک بازار نفت سیری‌ناپذیر، فن‌آوری نظامی و غیرنظامی، سرمایه‌گذاری عظیم و پوشش سیاسی بالقوه‌ در صحنه جهانی، از جمله حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل را ارائه می‌دهد؛ یعنی تمام چیزهایی که ایران شدیدا به آن‌ها نیاز دارد.

هر دو کشور این معامله را به عنوان یک مکانیزم بالقوه برای مقابله با سلطه آمریکا در خاور میانه که منافع مشترک هم برای هر دو دارد، می‌دانند.

ایران یکی از پنج تولید کننده برتر گاز طبیعی جهان است و در راس ۱۵ درصد ذخایر نفت خام اوپک قرار دارد، اما از ماه اکتبر سال گذشته پیش‌بینی شده‌بود که اقتصاد این کشور به دلیل معرفی مجدد تحریم‌های ایالات‌متحده، سقوط ۹.۵ درصدی داشته باشد. خروجی نفت و درآمدها کاهش‌یافته اند-از تقریبا ۴ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۸ به تنها ۲ میلیون بشکه در روز کاهش‌یافته است. این وضعیت وخیم پیش از شیوع کروناویروس بود که به ویژه به ایران ضربه زد (و تقاضا برای صادرات اصلی آن را سرکوب کرد).

تاثیر تحریم‌های آمریکا بر تولید روزانه نفت ایران
تاثیر تحریم‌های آمریکا بر تولید روزانه نفت ایران


واضح است که ویژگی ضد آمریکایی معامله چیزی است که توجه واشنگتن را به خود جلب می‌کند. این امر باعث تقویت واحد پول دیجیتال جدید چین، e-RMB، به عنوان راهی برای دور زدن سیستم‌های مالی آمریکا و کاهش قدرت دلار خواهد شد. این طرح همچنین به نفع سیری‌ناپذیرترین مصرف‌کننده انرژی جهان بوده و مکانیسمی را برای فروش نفت ایران در عین فرار از سیاست تحریم‌های آمریکا فراهم می‌کند.

سرمایه‌گذاری استراتژیک چین همراه با هم‌کاری نظامی، یکی از قدرت‌های ضد آمریکایی را تقویت خواهد کرد، متحدان آمریکایی در خاورمیانه از ریاض تا اورشلیم را تهدید می‌کند و باعث می‌شود شرکت‌های چینی دسترسی به تریلیون‌ها دلار در هیدروکربن‌ها و بازارهای بهره‌برداری نشده را ترجیح بدهند. هند که به طور سنتی روابط خوبی با ایران دارد و اخیرا در هیمالیا از نظر نظامی با چین درگیر شده‌است، با خستگی به محاصره مضاعف که پکن در حال اجرای آن است، نگاه می‌کند.

پکن لقمه بزرگ‌تر از دهانش برمی‌دارد

با این حال برخی از ایرانیان در مورد سلطه کامل اقتصادی چین نگران هستند. محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور پیشین ایران، در سخنرانی خود در پایان ماه ژوئن هشدار داد که سیاست گذاران « بدون اطلاع دادن به ملت، کیف پول ایران را به کشورهای دیگر خواهند داد.» از آن زمان افراد دیگر نیز به این انتقادات پیوسته‌اند، از جمله علی مطهری، قانون گذار محافظه‌کار سابق، که در توئیتر پیشنهاد داده‌است که پیش از امضای این قرارداد ایران باید سرنوشت مسلمانانی که بنا بر گزارش‌ها در چین تحت شکنجه هستند را مشخص کند.

همچنین شایان‌ذکر است که در حالی که چین تمایل دارد طرح یک کمربند یک راه خود را یک اقدام بزرگ نشان دهد، شواهد زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد اهداف پکن برای منافع خودشان بسیار عالی هستند. در حالی که شیوع ویروس کرونا مانع از روند جهانی شدن می‌شود، کشورهای آسیای میانه که سنگ بنای استراتژی یک کمربند یک راه چین هستند نیز شاهد افت اقتصادی خود هستند. مسیر زمینی یک کمربند یک راه نیز به خاطر هدر دادن و کلاهبرداری که قطعا بخشی از یک الگوی گسترده‌تر است، مورد انتقاد قرار گرفته‌است.

به گفته یک منبع وزارت امور خارجه آمریکا، ایالات‌متحده به اقدام علیه هر شرکت چینی که تحریم‌ها را نقض کند، ادامه خواهد داد. فراتر از آن، شرکت‌هایی که در ماه‌عسل چین و ایران شرکت می‌کنند، باید ریسک این کار را بر عهده بگیرند، در حالی که خطرات اقتصادی و امنیتی بالا تنها توسط تعهد استراتژیک، تمرکز و سازش‌ناپذیری پکن کاهش می‌یابد.

این متن با استفاده از ربات ترجمه مقاله علمی ترجمه شده و به صورت محدود مورد بازبینی انسانی قرار گرفته است.در نتیجه می‌تواند دارای برخی اشکالات ترجمه باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *