دل گستری

دل گستری          از؛ محمّد رسولی عنبر

   همۀ ما با واژۀ دل، آشنایی داریم، و با واژه های دیگری که از دل معنای خود را می گیرند؛ مانند همدلی، دلشکسته، دلگیر، دلباز، درد دل، سنگدل، نرم دل، بزدل، دل آگاه، دل آزرده، دلخون، دل آشفته، دلآرام، دریادل، زنده دل، دلشاد، دلنواز، دلخواه و ....

   دل چیست؟ در لغت نامۀ دهخدا، دل، اینگونه تعریف شده است؛ مرکز عواطف و احساسات که قدما آنرا در مقابل مغز که مرکز عقل است می آوردند. و این معنی را به مجاز بر همه جلوه های عواطف بشری چون مهر و کین و عشق و همه ٔ تمایلات گوناگون اطلاق می کردند و به دل شخصیتی خاص می بخشیدند و آنرا مخاطب می ساختند. در قاموس کتاب مقدس ، دل چنین تعریف شده است : محل و مرکز جمیع امید و ارادۀ دوست و دشمن و نیز مرکز بصیرت عقلی است ، و دارای تمام طبایع روحانیۀ بنی نوع بشر می باشد - درون . ضمیر. باطن.

  روان شناسان امروزه به این نتیجه رسیده اند که ابزار دل در موفقیت و سرنوشت یک انسان در جامعه نقشی فراتر از عقل و هوش ایفا می کند و به این دلیل امروزه از هوش هیجانی که همان نیروی درک و تشخیص قلبی است سخن می گویند. یونگ روان شناس برجسته می گوید چیزهای کوچک و با معنی بسیار ارزشمندتر از چیزهای بزرگ ولی بدون معنی هستند. از راه دل، ما به معنای چیز ها پی می بریم و از راه دل، معناهایی از ابعاد زندگی را درک می کنیم که با عقل محاسبه گر نمی توانیم. یونگ عقیده داشت که تمدّن امروزی تأکید بسیاری بر عقل کرده و به همین سبب، انسان های امروزی برای شناخت حقایق زندگی و کشف رموز و اسرار عالم هستی، تک بعدی شده اند و از استعداد شهودی و قلبی خود یعنی دل، بی خبر هستند. یا به عبارتی دل مرده شده اند. همۀ ما انسان هایی که دل بزرگ دارند را می شناسیم حتّی اگر وسعت دل خودمان کوچک باشد. این افراد معمولاً کُل نگر هستند و در برابر خطاهای انسانی بردبارند، گذرنده و اهل بخشش هستند، با محاسبات عقلی و حساب دو دو تا چهار تا زندگی را پیش نمی برند. آرامش دارند و آرامنده اند یا آرامش می دهند. امیدوار و امید ساز هستند. حالت روحی و خُلقی آنها نا وابسته به اوضاع و شرایط زندگی شان است، یا بهتر بگوییم به وارستگی از همه چیز و همه کس رسیده اند، رو راستی و صداقت دارند و نقاب به چهره نمی زنند. احساس خود برتر بینی اجتماعی ندارند و رد و قبول دیگران اثری بر رفتار آن ها ندارد. تعادل دارند و متوازن هستند. علاقۀ اجتماعی دارند و استعداد همدلی.

  شاید بتوان گفت عظمت شخصیت انسان ها را می توان از روی عظمت دل آن ها سنجید. دل های کوچک گنجایش عشق و دلبستگی های کوچک و دل های بزرگ، گنجایش عشق و دلبستگی های بزرگ را دارند. دل، استعداد و قابلیت زیادی برای بزرگی دارد و به راستی که دل می تواند جلوه ای از عظمت جهان آفرینش و آفریدگار باشد. با دل می توان دید، با دل می توان راه درست را یافت اگر در زندگی به جای چسبیدن به دلتنگی های سطحی در پی دل گستری باشیم. یا بهتر بگویم در پی افزودن بر عظمت و اندازۀ دل از راه رهایی از هر آنچه دل را در بند می کند و در آویختن به هر آنچه که دل را از وابستگی می رهاند و به وارستگی می رساند. 

سعدی شیرازی می گوید؛

به غنیمت شُمُر ای دوست، دم عیسیِ صبح

تا دل مرده مگر زنده کنی کاین دم از اوست

.........ادامه دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *